Author Archives: ADEM KARAÇOMAK

  • 0

Müşterek Direklerdeki Muhtemel Tehlikeler

Şehir içerisinde YG ve AG iletkenleri aynı direkte montaj ediliyorsa müşterek direk diye adlandırılıyor.

Bu direklerde elbette koruma topraklaması yapılıyor. Bu direklerde yüksek gerilim iletkeni bir yalıtım hatası veya başka bir nedenle direk gövdesine temas ederse o sırada direk gövdesinden toprağa doğru bir akım akar ve bu akım hat başındaki koruma elemanları devreyi açana kadar akmaya devam eder.

Bu sırada direk gövdesi ve topraklama etrafında çok yüksek gerilimler oluşur.


Bu direkten enerji alan AG müşterilerine ait yapı bağlantı kabloları ve askı telleri bu metal direğin gövdesine bağlıdır ve yüksek gerilim bu iletkenler üzerinden çok tehlike oluşturabilecek evlerin çatılarına hatta cihazlara kadar ulaşır.

Bu direklerin topraklamaları evlerin hemen yanında . Evin topraklaması üzerindeki oluşturacağı gerilimler dolayısı ile meydana gelecek tehlikeleri söylemiyorum bile.

YG kaçağı olan bir direkten enerji alan bir binada yangın çıktı veya bazı cihazlar hasarlandı ise bu durumda kim suçlu olacak yine elektrik dağıtım şirketi mi ?

Açık ve net olarak söylüyorum yetkili olan ETKB elektrik tesislerinde standartlara uyulmasını sağlamak için gerekli yönetmelikleri çıkarmak , mevcut yönetmeliklerde gerekli değişiklikleri yapmak zorundadır.

Dağıtım şirketleri bilmeyerek veya istemeyerek yaptıkları hatalardan dolayı tazminat ödüyorlar , çalışanları yargılanıyor ve ceza alıyor, insanlar tesis hatalarından dolayı ölüyor ise buna bir dur demek zorundadır.

Yaşadıkları sorunları yukarılara iletmek (elbette mal sahibi TEDAŞ’a öncelikle)  için 1 saniye dahi durmamaları gerekir.

Necat Cahit GENÇER



  • 0

Topraklama Tesisleri Derinliği Ne olmalı ?

Elektrik tesislerinde topraklama yapılacak yer donma derinliği altında ve mekanik olarak korunmuş bir yerde olmalıdır.

Topraklama Tesislerinin Yapılması için EETY’de ” Madde 6-a) … Yüzeysel topraklayıcılar 0,5m ile 1 m arasında bir derinliğe yerleştirilmelidir. Bu mekanik olarak yeterli bir güvenlik sağlar. Topraklayıcının, donma noktası sınırı altında kalan bir derinliğe tesis edilmesi tavsiye edilir.” denilmektedir.

Öncelikle toprağın özgül direnci sıcaklık ile sıkı sıkıya bağlıdır. Şöyleki 20oC ‘de 75Ωm olan toprağın özgül direnci -10oC‘de 3300 Ωm’ye ulaşabilir.
Yani yaptığınız topraklama direnç değeri kışın birdenbire onlarca katına çıkabilir.

Pekala donma derinliği nedir?

Bu derinliğin yörelere göre farklı olduğunu herhalde tahmin edersiniz.

Peki Türkiye’de yapılan bir çalışma var mı? derseniz ,cevap HAYIR…

Erzurum’da aşırı soğuklarda kar da yok ise donmanın eriştiği  derinlik 1m kadar olabiliyormuş.

Bölgelere/illere/ilçelere göre donma derinliğinin ne olduğu konusunda bir çalışma yapılarak veya yaptırılarak öncelikle elektrik sektörüne uyurulması gerekir.

İkinci husus ise mekanik olarak korunma derinliğidir.

Topraklama iletkeni ve topraklayıcı 70cm derinlikte güvenli olmayabilir çünkü ; tarlalar artık 1m’ye varan derinliklere kadar sürülebiliyor. Bu durumda ise 70cm derinlikteki topraklama tesisi mutlaka zarar görecektir.

Nacizane tavsiyem topraklama tesisleri 1m ‘den daha derinde yapılmalıdır.

Hem donma hemde mekanik olarak korunma sağlanacaktır.

NCG.



  • 0

Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliğindeki Eş Zamanlılık Katsayısı Belirsizliği

Category : Genel

EİTY Madde 57 ‘ye göre “…İletken kesitinin belirlenmesi icin yapılan hesaplarda eşzamanlı yük (bağlantı gücü) esas alınmalıdır.

Eşzamanlı yükün (gücü) belirlenmesi: Eşzamanlı güç; kurulu güç değeri eşzamanlılık katsayısı ile çarpılarak bulunur. Konutlarda kurulu güç genel olarak aydınlatma gücü, priz gücü ve biliniyorsa elektrikli ev aletlerinin gücünden oluşur.

Konutlarda bir dairenin eşzamanlı yükünün belirlenmesinde aşağıdaki eşzamanlılık katsayıları esas alınmalıdır.

Kurulu gücün 8 kW’ye kadar olan bölümü icin %60, kalan bolumu icin % 40 Binanın eşzamanlı yükünün belirlenmesi için aşağıdaki eşzamanlılık katsayıları esas alınmalıdır.

D.Sayısı Eş Zam.Kat.

3-5 daire : 45

6-10 daire: 43

 …

 …

… “

Denilmektedir.

1974 Yılında Y.Elk.Müh.Nusret Alperöz “Enerji Dağıtımı “Kitabında ise ; Her dairenin ve her binanın talep gücü hesaplandıktan sonra bu güçler 0,5 değerindeki bir eş zamanlık faktörü ile çarpılarak enerji kullanma durumu hesaplanır denilmektedir. Yani ; 0,6 eş zam.faktörü; Daire için gücün bu oranda azaltılması için, 0,5 eş zam.faktörü; Çeşitli daireler arasındaki aynı anda enerji kullanımı durumunu tesbit etmek içindir.

Denilmektedir.

Ancak birçok dağıtım şirketi/mühendis iç tesis projelerinde EİTY ‘yi şu şekilde anlayarak proje yapmakta ve onaylamaktadır.

 Örneğin; 4 katlı bir apartmanda 8 daire olsun.

Her daire gücü 13 kW belirlensin.

Dairenin eş zamanlı gücü 8kWx0,6(4,8kW)+5kWx0,4(2kW)=6,8kW , apartmanın toplam kurulu gücü ise 13kWx8dairex0,45=46,8kW olarak hesaplanmaktadır.

Bu durumda her daire aynı anda (46,8kW/8 daire) 5,85kW çekebilecek anlamına gelmektedir. Aynı bina 62 daire olsa idi apartmanın eş zamanlı gücü 13x62x0,23=185,4kW hesaplanacak ve dairelerin eş zamanlı gücü 185,4kW/62daire=3kW olacaktı.

Halbuki Nusret Alperöz ‘ün mantığı ile hesaplandığında (EİTY Eş.Zam.Fak.alınarak)

Her daire için Eş Zam.Güç 6,8 kW hesaplanırsa apartman gücü 6,8kWx8 dairex0,45=24,48kW dır. Bu durumda her daire aynı anda (24,48kW/8 daire) 3,06kW çekebilecek anlamına gelmektedir. Aynı bina 62 daire olsa idi apartmanın eş zamanlı gücü 6,8x62x0,23=96,97kW hesaplanacak ve dairelerin eş zamanlı gücü 96,97kW/62=1,56kW olacaktı.

Görüldüğü gibi iki hesap arasında neredeyse 2 kat fark vardır.

 Elektrik Dağıtım Şirketlerinde İşletme personeli çok iyi bilir ki 4 katlı 8 daireli bir apartman hiçbir şartta 46,8kW enerji çekmez.

Yani sonuç olarak bende üstadımız Nusret Alperöz’e katılıyorum. Daire eş.zam.gücünün daire sayısı ile çarpıldıktan sonra apartman gücünün hesaplanması için ayrı bir eş.zam.faktörünün kullanılması (EİTY’deki gibi) gerekmektedir.

Elektrik Dağıtım Şirketleri arasındaki hatta aynı şirket içerisindeki farklı illerde İç Tesisat projelerinde Eş Zamanlı gücün hesaplanması konusundaki uygulama farklılıkları ve yaşanan ihtilaflara ve uygulamanın nasıl olması gerektiğini daha önceki yazılarımda dikkat çekmek istedim.

Birazda tesadüf oldu diyelim,

ETKB 17.1.2020 tarihli yazısında bu ihtilafları ve kafa karışıklıklarını gidermiş. Öncelikle böyle bir duyarlık göstermeleri gecikmiş olsa da güzel.

Tam metni okumak için aşağıdaki linkten indirebilirsiniz..

N.C.G.


Site içi Arama

EN ÇOK OKUNANALAR

ELEKTRİK MÜHENDİSİ KARİYER PAKETİ